ఆహార వృథాలో భారత్ రెండో స్థానం: రాజకీయ ప్రభంజనం విశ్లేషణ

ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (యూఎన్ఈపీ) విడుదల చేసిన 2024 ఆహార వృథా సూచీ నివేదిక ప్రకారం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 2022లో సుమారు 105 కోట్ల టన్నుల ఆహారం వృథా అయింది. ఇందులో ఇళ్లలో వృథా అవుతున్న ఆహారం వాటా 60 శాతం కాగా, హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు వంటి ఆహార సేవల రంగం వాటా 28 శాతం, రిటైల్ రంగం వాటా 12 శాతంగా ఉంది. భారత్లో ఆహార వృథా సమస్య తీవ్రంగా ఉందని వివిధ అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. అందుబాటులో ఉన్న అంచనాల ప్రకారం దేశంలో ఏటా సుమారు 7.8 కోట్ల నుంచి 8 కోట్ల టన్నుల వరకు ఆహారం వృథా అవుతోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆహార వృథాలో చైనా తర్వాత భారత్ రెండో స్థానంలో ఉందని కొన్ని విశ్లేషణలు పేర్కొంటున్నాయి.

యూఎన్ఈపీ నివేదిక ప్రకారం, భారత్లో గృహస్థాయిలో ఒక్కొక్క వ్యక్తి ఏడాదికి సగటున 55 కిలోల ఆహారాన్ని వృథా చేస్తున్నట్లు అంచనా. ప్రపంచ సగటు 79 కిలోలతో పోలిస్తే ఇది తక్కువే అయినప్పటికీ, దేశ జనాభాను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే వృథా అవుతున్న ఆహార పరిమాణం గణనీయంగా ఉంటుంది. ఆహార వృథాకు వ్యవసాయ ఉత్పత్తి నుంచి వినియోగం వరకు వివిధ దశల్లో లోపాలు కారణమవుతున్నాయి. పంట కోత తర్వాత సరైన నిల్వ సదుపాయాలు లేకపోవడం, రవాణాలో నష్టం, శీతల గిడ్డంగుల కొరత, మార్కెట్లకు సకాలంలో ఉత్పత్తులు చేరకపోవడం వంటి సమస్యలతో పండ్లు, కూరగాయలు పాడవుతున్నాయి. ఇళ్లలో అవసరానికి మించి ఆహారం వండటం, కొనుగోలు చేసిన పదార్థాలను సరిగ్గా నిల్వ చేయకపోవడం, మిగిలిన ఆహారాన్ని వినియోగించకుండా పారవేయడం కూడా వృథాకు కారణమవుతున్నాయి. హోటళ్లు, వేడుకలు, వివాహాలు వంటి కార్యక్రమాల్లో అతిథుల సంఖ్యను సరిగ్గా అంచనా వేయకపోవడం వల్ల కూడా పెద్ద మొత్తంలో ఆహారం మిగిలిపోతోంది.

పంటలు పండించడానికి రైతులు నీరు, విద్యుత్, ఎరువులు, శ్రమ వంటి వనరులను వినియోగిస్తారు. పంట కోత తర్వాత ఆహారం వృథా అయితే ఈ వనరులతో పాటు రైతుల శ్రమ కూడా వృథా అవుతుంది. మరోవైపు, ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉపయోగించిన భూమి, నీరు, ఇంధనం వంటి సహజ వనరులపై అదనపు ఒత్తిడి ఏర్పడుతుంది. వృథా అయిన ఆహారం కుళ్లిపోవడం వల్ల ఉద్గారాలు పెరిగే ప్రమాదం కూడా ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆహార నష్టం, వృథా కారణంగా ఏటా వెలువడే హరితగృహ వాయువులు మొత్తం ఉద్గారాల్లో సుమారు 8 నుంచి 10 శాతం వరకు ఉంటాయని యూఎన్ఈపీ అంచనా వేసింది. ఆహార వృథాను తగ్గించడానికి ప్రభుత్వాలు, రైతులు, వ్యాపార సంస్థలు, వినియోగదారులు సమన్వయంతో చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇళ్లలో అవసరానికి సరిపడా ఆహారం వండటం, కొనుగోళ్లకు ముందే ప్రణాళిక చేసుకోవడం, మిగిలిన ఆహారాన్ని సురక్షితంగా నిల్వ చేయడం వంటివి పాటించాలి. వివాహాలు, వేడుకల్లో అతిథుల సంఖ్యకు అనుగుణంగా వంటకాలను సిద్ధం చేయడం, మిగిలిన సురక్షిత ఆహారాన్ని అవసరమైన వారికి అందించే ఏర్పాట్లు చేయాలి. వ్యవసాయ రంగంలో పంట కోత తర్వాత నష్టాలను తగ్గించే సాంకేతికతలు, శీతల గిడ్డంగులు, మెరుగైన రవాణా సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయాలి. హోటళ్లు, దుకాణాల్లో ఆహార నిల్వలను సమర్థంగా నిర్వహించడం, అమ్ముడుపోని సురక్షిత ఆహారాన్ని వృథా కాకుండా వినియోగించే మార్గాలను అనుసరించాలి. ప్రజల్లో ఆహారం విలువ, పోషకాహారం ప్రాధాన్యం, బాధ్యతాయుత వినియోగంపై అవగాహన కల్పించాలి.